Een aanbouw of uitbouw aan de achterkant van een woning kan vaak zonder vergunning. Hij moet dan op de grond staan, in het achtererfgebied liggen en binnen een paar vaste maten blijven. Sinds de Omgevingswet kijkt de overheid op twee manieren naar zo'n bouwwerk. Het technische deel gaat over veiligheid en gezondheid. Het ruimtelijke deel gaat over waar het staat en hoe groot het is. Voor dat tweede deel staan de regels in het omgevingsplan van de gemeente, die ze mag aanpassen. Bij een monument of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is meestal een vergunning nodig. Alles hieronder komt van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO).
Wat telt als aanbouw
De wet spreekt van een bijbehorend bouwwerk. Dat is een uitbreiding van het huis of een gebouw met een dak op hetzelfde perceel dat bij het huis hoort. Een uitbouw, een aanbouw, een garage, een tuinhuis en een carport vallen er allemaal onder. Bij een woning moet een los bijgebouw de woning ondersteunen, zoals een berging, bijkeuken of hobbyruimte.
Het technische deel
Voor het technische deel is een aanbouw vergunningvrij als hij aan alle eisen van artikel 2.25 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voldoet.
- Hij staat op de grond en is niet hoger dan 5 meter.
- Er zit geen verblijfsruimte op de tweede bouwlaag of hoger.
- Er komt geen dakterras, balkon of andere buitenruimte boven de grond.
- Hij wordt geen hoofdgebouw en er loopt geen weg overheen.
Voldoet hij daar niet aan, dan is een bouwmelding of een vergunning voor de bouwactiviteit nodig. Ook een vergunningvrije aanbouw moet voldoen aan de technische eisen uit het Bbl.
Het ruimtelijke deel
Voor het ruimtelijke deel gelden de regels uit de bruidsschat. Dat zijn regels die het Rijk bij de invoering van de Omgevingswet in het omgevingsplan van elke gemeente heeft gezet. Zonder vergunning mag een aanbouw volgens die regels als hij op de grond staat, in het achtererfgebied ligt en meer dan 1 meter van de straat of ander openbaar gebied blijft. Hij mag niet hoger zijn dan 5 meter en heeft geen verblijfsruimte op de tweede bouwlaag en geen dakterras.
Daarbij komen maten voor hoogte en oppervlakte.
- Binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis is de aanbouw niet hoger dan 5 meter en niet hoger dan het huis zelf. Hij komt ook niet meer dan 0,3 meter boven de vloer van de eerste verdieping.
- Verder dan 4 meter van het huis heeft een aanbouw die hoger is dan 3 meter een schuin dak, met de dakvoet op ten hoogste 3 meter.
- Alle bijbehorende bouwwerken samen beslaan bij een bebouwingsgebied tot 100 m² niet meer dan de helft daarvan. Bij een groter bebouwingsgebied loopt dat op tot ten hoogste 150 m². Het bebouwingsgebied is het achtererfgebied plus de grond onder latere uitbreidingen van het huis.
Het achtererfgebied begint op een lijn die 1 meter achter de voorkant van het huis loopt, evenwijdig aan de straat. Een uitbouw aan de voorkant valt dus buiten deze regels. Dan bepaalt het omgevingsplan of een vergunning nodig is.
Monumenten en beschermd gezicht
Bij een monument geldt de vrijstelling voor het ruimtelijke deel niet. Dat geldt voor gemeentelijke, provinciale en rijksmonumenten en ook voor monumenten die voorbeschermd zijn. In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is een aanbouw alleen vrij op het erf achter het huis. Ook dan mag het erf aan de zijkant niet naar de straat zijn gekeerd. Voor werk aan een rijksmonument is daarnaast vaak een aparte vergunning nodig.
Check het per adres
De gemeente mag de bruidsschat aanpassen, dus de regels kunnen per gemeente verschillen. Het IPLO zegt zelf dat het geen oordeel geeft over een concreet geval en verwijst naar de gemeente. Bekijk de regels voor een adres in Regels op de kaart en doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Ook zonder vergunning gelden het burenrecht en de technische eisen.
Wat dit betekent voor aannemers
De aanbouwen in de bekendmakingen zijn de aanbouwen waarvoor iemand een vergunning aanvraagt. Dat zijn vaak de grotere of hogere plannen, een uitbouw aan de voorkant, werk aan een monument of een aanbouw met een dakterras. Een gewone uitbouw aan de achterkant die binnen de maten blijft, wordt niet aangevraagd en staat dus niet in de bekendmakingen.
Klusvang zet deze berichten onder het soort werk Aan- en uitbouw. Per provincie zie je ze bijvoorbeeld bij aannemers in Gelderland. De indeling gebeurt automatisch en kan fouten bevatten, dus open bij twijfel de officiële bekendmaking. Wat een aanvraag en een verleende vergunning voor je planning betekenen, lees je in het verschil tussen een aangevraagde en een verleende omgevingsvergunning.
Veelgestelde vragen
Mag een aanbouw tegen de erfgrens staan?
Bouwen op de erfgrens maakt een aanbouw volgens het IPLO niet vergunningplichtig. Het omgevingsplan kan wel regels hebben over bouwen op of bij de erfgrens. Ramen met uitzicht op het erf van de buren mogen volgens het burenrecht niet binnen 2 meter van de erfgrens.
Kan de gemeente de regels voor een vergunningvrije aanbouw veranderen?
Ja. De regels staan in de bruidsschat, het tijdelijke deel van het omgevingsplan. De gemeente mag die aanpassen. Kijk voor het adres in Regels op de kaart in het Omgevingsloket.
Is een aanbouw met een dakterras vergunningvrij?
Nee. Een dakterras, balkon of andere buitenruimte boven de grond valt buiten beide vrijstellingen. Voor het technische deel is dan een bouwmelding of een vergunning nodig, voor het ruimtelijke deel een vergunning tenzij het omgevingsplan het toestaat.
Wat is het achtererfgebied?
Het erf achter een lijn die 1 meter achter de voorkant van het huis loopt, evenwijdig aan de straat. Wat voor die lijn ligt, telt niet als achtererfgebied.